Sawas Stéphane
CERLOM – Centre d’Étude et de Recherche sur les Littératures et les Oralités du Monde) -INALCO, France
Η ελληνική διασπορά στο σύγχρονο ευρωπαϊκό graphic novel: περιπλανήσεις και ιστορική μνήμη
Περίληψη
Η μεταναστευτική εμπειρία και οι επιπτώσεις της στην διαμόρφωση των ιδιωτικών και συλλογικών ταυτοτήτων αποτελούν κεντρική θεματική στην λογοτεχνική και εν γένει καλλιτεχνική δημιουργία του αιώνα μας. Η πρόσφατη παραγωγή δίνει έμφαση και στο βίωμα απογόνων μεταναστών,οι οποίοι χαρακτηρίζονται από μια ξεχωριστή διασπορική συνείδηση την εποχή της παγκοσμιοποίησης. Το σύγχρονο graphic novel διαπραγματεύεται τις εκφάνσεις της ελληνικής διασπορικής ταυτότητας μέσα από πρωτότυπες αφηγήσεις. Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι η μελέτη της απεικόνισης της ιστορικής μνήμης σε τρία κόμικς για την ελληνική διασπορά, που δημοσιεύτηκαν στα γαλλικά, στα ιταλικά ή στα ελληνικά από απογόνους Ελλήνων προσφύγων κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαπενταετίας. Στο λεύκωμα Piccola Gerusalemme (2010) των Elettra Stamboulis (γεννημένη στην Ιταλία από γονείς Έλληνες πολιτικούς πρόσφυγες) και Angelo Mennillo, η ελεύθερη απεικόνιση της πολυπολιτισμικής Θεσσαλονίκης συνδέεται με την αναζήτηση ταυτότητας του πρωταγωνιστή, ο οποίος γεννήθηκε στη Βουλγαρία από πατέρα Έλληνα εξόριστο και μητέρα ελληνοσεφαρδίτικης καταγωγής. Ο Allain Glykos, μετά τον θάνατο του Μικρασιάτη πατέρα του, συγγράφει με τον Antonin το κόμικ Gilets de sauvetage (2018), στο οποίο παραλληλίζει τους πρόσφυγες του παρελθόντος με τους μετανάστες του παρόντος κατά τη διάρκεια ενός μνημονικού ταξιδιού στη Χίο.Τέλος, στο πρόσφατο Babel (2025), ο Soloup προτείνει μια σπονδυλωτή αφήγηση γύρω από τη ζωή των προγόνων του από τη Μικρασία μέχρι το Βέλγιο, με αφορμή ένα ταξίδι στις Βρυξέλλες. Μεταξύ χιούμορ και μελαγχολίας οι δημιουργοί αυτών των υβριδικών έργων εμπνέονται από τις περιπλανήσεις του διασπορικού υποκειμένου στον χώρο και στον χρόνο για να αναζητήσουν την ιστορική μνήμη σε ατομική, εθνική και διεθνική κλίμακα.
Βιογραφικό
Ο Stéphane Sawas είναι νεοελληνιστής, τακτικός καθηγητής στο INALCO (Παρίσι), όπου διευθύνει το ερευνητικό κέντρο CERLOM (Centre d’Étude et de Recherche sur les Littératures et les Oralités du Monde). Βραβευμένος μεταφραστής, διδάσκει επίσης στην École Normale Supérieure. Οι έρευνές του αναφέρονται στην ιστορία της ελληνικής τέχνης και λογοτεχνίας, στον κινηματογράφο και τη μουσική της Μεσογείου, στις διασπορικές ταυτότητες του 20ού και 21ου αιώνα. Εξέδωσε την ανθολογία Le Conseil de la cloche et autres nouvelles grecques (éd. Rue d’Ulm, 22015) και συνεπιμελήθηκε το ειδικό τεύχος του περιοδικού Europe για τον Κ.Π. Καβάφη (2013) και τον συλλογικό τόμο Xénographies féminines dans l’Europe d’aujourd’hui (éd. Peter Lang, 2020).
