Δρ Κόκκινος Δημήτρης
Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου.
Τίτλος Εισήγησης: Το παράδοξο της εσωτερικής προσφυγιάς και το τραύμα της απώλειας: Αναπαραστάσεις της κυπριακής τραγωδίας του 1974 στη σύγχρονη παιδική λογοτεχνία.
Περίληψη
Τα τελευταία χρόνια, στο πεδίο της παιδικής λογοτεχνίας στην Ελλάδα και την Κύπρο, καταγράφεται μια σαφής τάση των συγγραφέων να προσεγγίζουν θεματικές υψηλής πολυπλοκότητας και ευαισθησίας, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται και οι εθνικές τραγωδίες. Η παρούσα εισήγηση διερευνά τον τρόπο με τον οποίο κείμενα της σύγχρονης παιδικής λογοτεχνίας αποτυπώνουν το θέμα της προσφυγιάς και το τραύμα της απώλειας που σχετίζονται με τα γεγονότα της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο τον Ιούλιο του 1974. Κεντρικός άξονας της μελέτης είναι η έννοια της εσωτερικής προσφυγιάς, της παράδοξης συνθήκης κατά την οποία το άτομο βιώνει την εμπειρία του καταναγκαστικού διωγμού από την οικογενειακή του εστία, το αίσθημα της υλικής και συναισθηματικής απώλειας και του βίαιου εκτοπισμού του σε περιοχές που ωστόσο βρίσκονται εντός των συνόρων της ίδιας του της πατρίδας. Το δείγμα της έρευνας αποτελούν τα βιβλία: Είμαι πρόσφυγας από την Κερύνεια, του Ν. Στελλάκη, το Στον δρόμο για το σπίτι, της Ά. Αντωνίου και το Όταν μας άφησε η θάλασσα της Α. Κουππάνου. Μέσα από τη μέθοδο της ανάλυσης περιεχομένου εξετάζονται θεματικοί άξονες όπως η διάσταση της εσωτερικής προσφυγιάς, το βίωμα της απώλειας, η ρήξη του οικογενειακού ιστού, και η τραυματική μνήμη των χαρακτήρων. Συμπερασματικά, η εισήγηση καταδεικνύει ότι η παιδική λογοτεχνία δύναται να λειτουργήσει ως ένα πεδίο διαπραγμάτευσης του ατομικού και συλλογικού τραύματος. Αναδεικνύοντας το παράδοξο της εσωτερικής προσφυγιάς ως μια ιδιάζουσα εκδοχή του προσφυγικού βιώματος, τα υπό εξέταση κείμενα διασώζουν την ιστορική μνήμη, καλλιεργούν την ενσυναίσθηση στους σύγχρονους αναγνώστες και προσφέρουν διέξοδο στο πένθος, μετατρέποντας την ιστορική απώλεια σε παρακαταθήκη ειρήνης και ανθρωπισμού.
Λέξεις κλειδιά: Παιδική λογοτεχνία, Εσωτερική προσφυγιά, Κύπρος 1974, Απώλεια, Τραύμα, Ιστορική μνήμη.
Σύντομο βιογραφικό
Ο Δημήτρης Κόκκινος είναι μέλος του Εργαστηριακού Διδακτικού Προσωπικού (Ε.ΔΙ.Π.) στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Το 1995 αποφοίτησε με άριστα από το Π.Τ.Δ.Ε. του Πανεπιστημίου Αιγαίου και συνέχισε τις σπουδές του στο πανεπιστήμιο Marc Bloch (Strasbourg-II) όπου, το 1997, έγινε κάτοχος του μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών (D.E.A.) και εν συνεχεία, το 2002, του διδακτορικού τίτλου (Doctorat) με την ανώτερη διάκριση και τον έπαινο της εξεταστικής επιτροπής. Κατά το διάστημα 2003-2017 εργάσθηκε ως δάσκαλος σε διάφορα σχολεία της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Δωδεκανήσου. Από τον Νοέμβριο του 2017 υπηρετεί ως Μέλος του Εργαστηριακού & Διδακτικού Προσωπικού (ΕΔΙΠ) στο Π.Τ.Δ.Ε. του Πανεπιστημίου Αιγαίου με γνωστικό αντικείμενο την Παιδική/Νεανική Λογοτεχνία. Ανήκει στην ερευνητική ομάδα του Εργαστηρίου Γλωσσολογίας του Π.Τ.Δ.Ε. και συμμετέχει στον συντονισμό των προγραμμάτων-δράσεων του πανεπιστημίου σε θέματα γλωσσικής εκπαίδευσης, ταυτότητας και ετερότητας, καθώς και για την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας σε πρόσφυγες και μετανάστες. Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα εστιάζονται στη θεωρία, την κριτική και την διδακτική της λογοτεχνίας για παιδιά και εφήβους, καθώς επίσης στην καλλιέργεια της Φιλαναγνωσίας στο χώρο της εκπαίδευσης και στο αντικείμενο της δημιουργικής γραφής. Έχει συμμετάσχει σε συνέδρια και ημερίδες με σχετικές επιστημονικές ανακοινώσεις και έχει συγγράψει άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά που επικεντρώνονται στα παραπάνω θέματα.
