Οικονομάκου Μαριάνθη

Επίκουρη Καθηγήτρια, ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Αιγαίου

oikonomakou@aegean.gr

Blondeau Nicole

Université Paris 8 Vincennes-Saint-Denis

nicole.blondeau@wanadoo.fr

Ποτόλια Ανθίππη

Université Paris 8 Vincennes-Saint Denis,

anthippi.potolia@univ-paris8.fr

Allouache Ferroudja

Université Paris 8 Vincennes-Saint-Denis

ferroudja.allouache02@univ-paris8.fr

Αξιοποίηση γλωσσικών αυτοβιογραφικών κειμένων σε πολύγλωσσα περιβάλλοντα: η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στη Γαλλία

Περίληψη

Η εισήγηση επικεντρώνεται στην αξιοποίηση των γλωσσικών αυτοβιογραφικών κειμένων στη διδασκαλία των γλωσσών κληρονομιάς σε πολύγλωσσα περιβάλλοντα υπογραμμίζοντας τις εκπαιδευτικές τους διαστάσεις στις σύγχρονες περιόδους παγκοσμιοποιημένης μετανάστευσης. Με άξονα ερευνητικά δεδομένα που αντλούνται από ευρωπαϊκά προγράμματα και διεπιστημονικές συνεργασίες, καθώς και από την υλοποίηση ανάλογων διδακτικών παρεμβάσεων σε πολύγλωσσες κοινότητες (Allouache et al., 2016), αντικείμενο διερεύνησης αποτελεί η ανάδειξη της συνεισφοράς των αυτοβιογραφικών κειμένων στη γλωσσική διδασκαλία των πολύ/δίγλωσσων μαθητών/ριών. Έμφαση αποδίδεται στο γλωσσικό τους ρεπερτόριο και στις αναπαραστάσεις που έχουν διαμορφώσει για τη γλώσσα-στόχο και εν γένει για τις γλώσσες που συναντούν στο πλαίσιο των κοινωνικών τους αλληλεπιδράσεων. Το υλικό που αξιοποιείται στο πλαίσιο των δράσεων αντλείται από σώματα αυτοβιογραφικών κειμένων (Blondeau et al., 2020), λογοτεχνικών ή μη, και επιτρέπει την καλλιέργεια των αυτοστοχαστικών δεξιοτήτων των μαθητών/ριών γύρω από τη διγλωσσία και την πολυγλωσσία. Συμβάλλει έτσι στη διασύνδεση των προγενέστερων εμπειριών γραμματισμού τους με το εκπαιδευτικό περιβάλλον, ικανοποιώντας συγχρόνως τις μαθησιακές τους ανάγκες. Η αξιοποίηση του γλωσσικού τους ρεπερτορίου και των προσωπικών τους βιωμάτων (Allouache et al., 2020) μπορεί να αποτελέσει ένα ουσιαστικό μεθοδολογικό εργαλείο στη διδασκαλία των γλωσσών κληρονομίας (Oikonomakou et al., 2022), καθώς νοηματοδοτεί τη σχέση που διατηρούν οι πολύ/δίγλωσσοι μαθητές/ριες με τη γλώσσα των μελών του οικογενειακού και κοινωνικού τους περιβάλλοντος. Στην περίπτωση της ελληνικής γλώσσας, ειδικότερα, διερευνώνται,  στο πλαίσιο της παρούσας εισήγησης, οι ωφέλειες που μπορούν να προκύψουν από την εφαρμογή ανάλογων παρεμβάσεων σε ελληνικά σχολεία της Γαλλίας τόσο για τους/τις εκπαιδευτικούς (Blondeau & Salvadori, 2020), στο πλαίσιο επιμορφωτικών δράσεων, όσο και για τους μαθητές/τριες στην κατεύθυνση ενίσχυσης της πολυγλωσσίας τους.

Βιβλιογραφία

Allouache, F., Blondeau, N. & Potolia, A. (2020).  Biographisations langagières intergénérationnelles : dispositifs d’émergence des non-­dits, de transformations des personnes, d’entrées dans les apprentissages. In D. Leroy (Ed.), Écritures et/en migration(s), Expériences, tensions, transformations (pp. 93-108). Paris : Éditions Pétra.

Allouache, F., Blondeau, N. & Taourit, R. (2016). Autobiografie linguistiche : ancoraggi esistenziali, transmissioni, elaborazioni identitarie, In G. Anfosso, G. Polimeni et E. Salvadori (Eds.), Parola di sé. Le autobiografie linguistiche, tra teoria e didattica (pp. 139-164), Milano : FrancoAngeli, Vulgare Latium, Lingua Testi Storia. Traduction en portugais : 2017, Autobiografias linguageiras : estivagens existenciais elaborações identitárias, pertencimentos, transmissão (trad. Ch. Benatti Rochebois), In N. S. Araújo et J. Pinheiro-Madriz (Eds.), Línguas, Literaturas e Ensino : reflexões da contemporaneidade (pp. 161-187), Brésil, São Luís : Edufma.

Blondeau, N., Allouache, F. & Potolia, A. (2020). Littératures des migrations et des exils : espaces de partage et de réflexion sur les imaginaires des langues, Italiano Lingua Due, vol. 12, n° 2, 491-432. https://riviste.unimi.it/index.php/promoitals/article/view/15003/13907

Blondeau, N. & Salvadori E. (2020). Autobiographies langagières : pour une conscientisation des trajets existentiels et professionnels des enseignants, Italiano Lingua Due, vol. 12, n° 2, 254-267. https://riviste.unimi.it/index.php/promoitals/article/view/14988/13895

Oikonomakou M., Frazis, G. & A. Evangelinou-Yiannakis. (2022). Greek language learning in Australia’s Northern Territory: Building learning communities and cultural identity. Issues in Educational Research, 32(1), 315-332. http://www.iier.org.au/iier32/oikonomakou.pdf

Σύντομα Βιογραφικά

Οικονομάκου Μαριάνθη: Η Οικονομάκου Μαριάνθη υπηρετεί ως Επίκουρη Καθηγήτρια Γλωσσολογίας και Διδακτικής της γλώσσας στο ΠΤΔΕ του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Είναι διδακτόρισσα του Τομέα Γλωσσολογίας του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών με μεταπτυχιακές σπουδές στη γενική και εφαρμοσμένη γλωσσολογία (Université René Descartes-Paris V). Η μεταδιδακτορική της έρευνα (2019) επικεντρώθηκε στην ανάπτυξη των γλωσσικών δεξιοτήτων των μαθητών/μαθητριών στο δημοτικό σχολείο υπό τη σκοπιά της αρχικής εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών. Διδάσκει σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο μαθήματα εκπαιδευτικής γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου και στο ΕΑΠ ως μέλος ΣΕΠ και Συντονίστρια. Παράλληλα, λαμβάνει τακτικά μέρος ως επιμορφώτρια σε δράσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό με θέμα τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας ως πρώτης, δεύτερης/ξένης και ως γλώσσας κληρονομίας στη διασπορά. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα και το συγγραφικό της έργο εμπίπτουν στα παρακάτω πεδία: γενική γλωσσολογία, σχεδιασμός του γλωσσικού μαθήματος, γραμματισμοί στην εκπαίδευση, προγράμματα σπουδών, αρχική εκπαίδευση και επιμόρφωση εκπαιδευτικών.

Blondeau Nicole: Η Nicole Blondeau είναι ερευνήτρια της ομάδας Experice (Experience, Ressources culturelles, Education) στο Πανεπιστήμιο Paris 8-Vincennes, Saint-Denis. Οι έρευνές της επικεντρώνονται σε θέματα πολυγλωσσίας και πολυπολιτισμικότητας, διαπολιτισμού, υβριδικών ταυτοτήτων στα πλαίσια της παγκοσμιοποιημένης μετανάστευσης. Κινητοποιούν, μεταξύ άλλων, τη γαλλική και γαλλόφωνη λογοτεχνία ως πεδίο ανάλυσης των μηχανισμών επεξεργασίας των ταυτότητων στις κοινωνικές, ιστορικές και πολιτισμικές τους διαστάσεις. Τελευταίες της δημοσιεύσεις:

  1. Blondeau, N., Boy, V. & Potolia, A. (Eds.) (2019). L’école sans murs. Une école de la reliance. Paris: L’Harmattan / 2021 (Μετάφραση στα πορτογαλικά) – A escola sem muros: una escola da reliance. J Armani Galli & J. Pinheiro-Mariz (Eds.), Campinas Grance, EDUFCG.
  2. Salvadori É, Blondeau N. & Polimeni G. (Eds.). (2020). Lingue maestre, autobiografia linguistica e autoformazione dei docenti di L1 e L2, Italiano Lingua Due, vol. 12, n°2. Università degli studi di Milano.  https://riviste.unimi.it/index.php/promoitals/article/view/14983

 Ποτόλια Ανθίππη: Η Ανθίππη Ποτόλια είναι Maître de Conférences Γλωσσολογίας και Διδακτικής των γλωσσών στο Πανεπιστήμιο Paris 8-Vincennes, Saint-Denis (Experice EA 3971). Η έρευνά της επικεντρώνεται στην εκμάθηση γλωσσών και τις ψηφιακές τεχνολογίες (διαδικτυακές κοινότητες μάθησης, τηλεργασία, εξ αποστάσεως εκπαίδευση) και, πιο πρόσφατα, στην αξιοποίηση της πολυγλωσσίας και πολυπολιτισμικότητας μέσω της συγγραφής γλωσσικών αυτοβιογραφιών. Τα τελευταία της βιβλία:

  1. Blondeau, N., Boy, V. & Potolia, A. (Eds.) (2019). L’école sans murs. Une école de la reliance. Paris: L’Harmattan / 2021 (Μετάφραση στα πορτογαλικά) – A escola sem muros: una escola da reliance. J Armani Galli & J. Pinheiro-Mariz (Eds.), Campinas Grance : EDUFCG.
  2. Suzuki, Ε., Potolia, A., Cambrone-Lasnes S. et al. (Eds.). (2019). Penser la didactique du plurilinguisme et ses mutations: idéologies, politiques, dispositifs. Rennes: Presses universitaires de Rennes.

Allouache Ferroudja: Η Ferroudja Allouache είναι Maître de Conférences στη γαλλική και γαλλόφωνη λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο Paris 8-Vincennes, Saint-Denis (EA 7322 Fablitt). Το ερευνητικό της πεδίο αφορά τον γαλλόφωνο κόσμο, την ιστορία και τη μνήμη της λογοτεχνίας, τη λογοτεχνική γενεαλογία/αρχαιολογία, τα αρχεία και τον γαλλικό τύπο κατά την αποικιακή περίοδο. Έχει δημοσιεύσει το Archéologie du texte littéraire dit francophone 1921-1970 (Classiques Garnier, 2018) και είναι συν-συγγραφέας εγχειριδίων λογοτεχνίας που εκδόθηκαν από τον εκδοτικό οίκο CLE International, μεταξύ των οποίων το Littérature progressive de la francophonie.