Δρ. Αντωνιάδου Γ. Ολυμπία

Καθηγήτρια Σύμβουλος, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

olympia.antoniadou@gmail.com
Κοσμοπολίτης ή άπατρις; Το μεσογειακό σύμπαν ενός «Έλληνα» της Μασσαλίας

Abstract

Το άρθρο εξετάζει τη διαπολιτισμικότητα και τη διαμόρφωση της ταυτότητας μέσα από το έργο ενός σύγχρονου γαλλόφωνου συγγραφέα ελληνικής καταγωγής, του Gilles del Pappas. Κεντρικός άξονας της μελέτης είναι ο τρόπος με τον οποίο η ελληνική καταγωγή μετασχηματίζεται σε λογοτεχνική ύλη και «ταυτότητα εν κινήσει». Ο συγγραφέας εισάγει την έννοια του «τρίτου χώρου» (tiers-espace), ενός ενδιάμεσου τόπου όπου οι διαφορετικοί πολιτισμοί συναντιούνται. Η ταυτότητα δεν παρουσιάζεται ως κάτι στατικό, αλλά ως ένα δυναμικό σύστημα αξιών που ταλαντεύεται ανάμεσα στο παρελθόν (ρίζες) και το μέλλον. Η μελέτη εστιάζει ιδιαίτερα στον ήρωά του, τον Constantin le Grec (ο «Έλληνας»). Με ελληνικές ρίζες από τον πατέρα του και ιταλικοαλγερινές από τη μητέρα του, το κεντρικό αφηγηματικό πρόσωπο δηλώνει πρωτίστως Μασσαλός, προτάσσοντας ως πατρίδα τον ευρύτερο χώρο της Μεσογείου. Η πολυπολιτισμική Μασσαλία, ως σύγχρονη Βαβέλ, περιγράφεται ως ένα μωσαϊκό, στο οποίο πάλαι ποτέ «εχθροί» (Έλληνες, Τούρκοι, Αρμένιοι κ.λπ.) συνυπάρχουν και οικειοποιούνται την κοινή μασσαλιώτικη ταυτότητα. Ο Gilles del Pappas, στο μυθιστόρημα Les 100 femmes du Grec, ανατρέπει με μια δόση ειρωνείας στερεοτυπικές εικόνες και μέσα από το ταξίδι του στην Κρήτη και την ελληνική μυθολογία, προσφέρει μια ανθρωποκεντρική ηθική μακριά από δογματισμούς. Ο συγγραφέας δεν είναι «πολιτισμικά άπατρις», αλλά μέσα από τη διπλή άρνηση ενός κενού, χωρίς ρίζες, οικουμενισμού και ενός στείρου εθνικισμού, συμμετέχει σε έναν παγκόσμιο ανθρωπιστικό διάλογο, διατηρώντας ταυτόχρονα τις πολιτισμικές αναφορές της καταγωγής του.

Biography

Δύο φορές βραβευμένη για τις μεταδιδακτορικές της έρευνες, με υποτροφία του Ι.Κ.Υ. και το Βραβείο Έρευνας και Καινοτομίας του Α.Π.Θ., η Ολυμπία Αντωνιάδου έχει διδάξει μαθήματα γαλλικής και ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, συγκριτικής γραμματολογίας και πολιτισμού στο Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, στο Διατμηματικό Π.Μ.Σ. Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας και Πολιτισμού της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. και στο Διαπανεπιστημιακό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Erasmus Mundus CLE «Ευρωπαϊκοί πολιτισμοί και λογοτεχνίες» (Α.Π.Θ., Πανεπιστήμια Στρασβούργου, Μυλούζης και Μπολώνια). Από το 2014 διδάσκει ευρωπαϊκή λογοτεχνία, ως Συνεργαζόμενο Εκπαιδευτικό Προσωπικό στο Ε.Α.Π., στο προπτυχιακό πρόγραμμα ΕΠΟ και στο Π.Μ.Σ. «Δημιουργική Γραφή». Ως Επισκέπτρια Ερευνήτρια στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, ασχολήθηκε με τις μεταναστευτικές κουλτούρες και διαπολιτισμικές επιρροές στην ιρανική πολιτισμική παράγωγη στην Ελλάδα και τη Γαλλία. Έχει επιμεληθεί αφιέρωμα για τον Βασίλη Αλεξάκη στο περιοδικό Σύγκριση / Comparaison / Comparison και έχει δημοσιεύσει άρθρα σε διεθνή περιοδικά και συλλογικούς τόμους σχετικά με τη γαλλόφωνη λογοτεχνία, τη μεταναστευτική και διασπορική εμπειρία, ζητήματα ετερότητας και ταυτότητας και τους μύθους. Είναι μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας και του Διεθνούς Συμβουλίου Γαλλόφωνων Σπουδών CIEF (Conseil International d’Études Francophones).