Τσαμπίκα Μακρογιάννη, Ελένη Καζούλλη

Γλώσσα, πολιτισμός και «ανήκειν»: διδάσκοντας την ελληνική γλώσσα σε φοιτητές/φοιτήτριες της διασποράς

Περίληψη

Η παρούσα μελέτη διερευνά τη διδασκαλία της Ελληνικής ως γλώσσας κληρονομιάς σε φοιτητές και φοιτήτριες της διασποράς, μέσα από ένα πιλοτικό θερινό σχολείο που υλοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2024 στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Το πρόγραμμα σχεδιάστηκε με στόχο να ανταποκριθεί στις γλωσσικές και πολιτισμικές ανάγκες των συμμετεχόντων, λαμβάνοντας υπόψη τα ενδιαφέροντα, τις εμπειρίες και τις ταυτότητές τους. Η διδασκαλία της ελληνικής οργανώθηκε μέσα από πολλαπλές παιδαγωγικές διαδρομές: παραδοσιακή γλωσσική διδασκαλία στο πανεπιστημιακό περιβάλλον, στοχευμένη επικοινωνία με ομάδες ομηλίκων, γλωσσικούς περιπάτους και βιωματική διερεύνηση του πολιτισμού, της οικονομίας και της ιστορίας της Μεσαιωνικής Πόλης της Ρόδου. Το θεωρητικό πλαίσιο της μελέτης εδράζεται στην Παιδαγωγική των Πολυγραμματισμών, τη μετασχηματιστική παιδαγωγική, τη διαγλωσσικότητα, την κοινωνικοπολιτισμική θεωρία και τη βιωματική μάθηση. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην έννοια της επένδυσης ταυτότητας, καθώς και στη σύνδεση γλώσσας, πολιτισμού και αίσθησης του «ανήκειν». Πρόκειται για ποιοτική έρευνα, στην οποία αξιοποιήθηκαν η συμμετοχική παρατήρηση, τα ερωτηματολόγια και οι ημιδομημένες συνεντεύξεις σε focus group. Τα δεδομένα αναλύθηκαν με θεματική ανάλυση και ανέδειξαν ότι η σύνδεση γλώσσας, πολιτισμού και αυθεντικής επικοινωνίας ενισχύει τη γλωσσική αυτοπεποίθηση, την αίσθηση του «ανήκειν» και τη διαπολιτισμική επίγνωση των συμμετεχόντων.

ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΤΣΑΜΠΙΚΑ: Επίκουρη Καθηγήτρια στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Υπήρξε εκπαιδευτικός και διευθύντρια για 32 χρόνια σε Δημοτικά Σχολεία της Ρόδου από το 1990. Διδάκτορας του Πανεπιστημίου Αιγαίου στον τομέα της Γλώσσας, απόφοιτος της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Ρόδου και του ΠΤΔΕ (εξομοίωση), απόφοιτος του ΤΕΠΑΕΣ Παν/μίου Αιγαίου, Δίπλωμα Μετεκπαίδευσης του Διδασκαλείου «Αλέξανδρος Δελμούζος» (Γενική Αγωγή) και Μεταπτυχιακός Τίτλος Σπουδών «Επιστήμες της Αγωγής και Νέες Τεχνολογίες», ΠΤΔΕ, Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Επίσης, συμμετοχή σε ερευνητικά προγράμματα όπως « Ένταξη και Εκπαίδευση Παιδιών Ρομά», από το 2011 έως 2024, και «Εκπαίδευση Αλλοδαπών και Παλιννοστούντων». Συμμετοχή σε Ευρωπαϊκά προγράμματα ως δασκάλα. Επίσης συμμετοχή σε διεθνή και πανελλήνια συνέδρια και επιστημονικές δημοσιεύσεις σε πρακτικά συνεδρίων (με κριτές) και σε επιστημονικά περιοδικά

ΕΛΕΝΗ ΚΑΖΟΥΛΛΗ: Η Ελένη Καζούλλη είναι απόφοιτος του τμήματος Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών “Επιστήμες της Αγωγής – Εκπαίδευση με χρήση Νέων Τεχνολογιών“ του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Αιγαίο. Εκπονεί την διδακτορική της διατριβή στο ίδιο τμήμα και τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα αφορούν την ετερότητα στο κοινωνικό περιβάλλον του σχολείου. Εργάζεται στην οργανωτική υποστήριξη του Κέντρο Επιμόρφωσης και Δια Βίου Μάθησης (Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ.) του Πανεπιστημίου Αιγαίου